IEA raporuna göre, Orta Doğu’daki saldırılar ve Hürmüz Boğazı kısıtlamaları küresel petrol arzını düşürdü. OPEC üretimi son 35 yılın en düşük seviyesine geriledi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan Petrol Piyasası Raporu’na göre, küresel petrol arzı nisanda günlük 1 milyon 800 bin varil azalarak 95,1 milyon varile düştü. Bu düşüşte Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar etkili oldu. Savaşın başlangıcından bu yana toplam arz kaybı günlük 12,8 milyon varile ulaştı.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun günlük üretimi 1,9 milyon varil azalarak 40 milyon 100 bin varile geriledi. Bu durum, grubun üretiminin savaş öncesi seviyelerin 11,9 milyon varil altında kalmasına yol açtı. OPEC’in kendi üretimi ise son 35 yılın en düşük seviyesine indi.
OPEC+ dışı ülkelerin arzı, mart ayındaki düşük seviyelerin ardından nisanda günlük 90 bin varillik sınırlı bir artışla 54,9 milyon varile çıktı. Ancak İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırılar sonrası yaşanan kayıplar nedeniyle bu ülkelerin üretimi çatışma öncesine göre günlük 820 bin varil daha düşük seviyede kaldı.
Körfez ülkelerinin toplam petrol ihracatı nisanda bir önceki aya göre günlük 1,9 milyon varil artarak 10,5 milyon varile yükseldi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan gerçekleştirdiği ihracat günlük 1,3 milyon varil artışla 7,8 milyon varile ulaştı.
Katar dahil Orta Doğu Körfez bölgesinin toplam petrol üretimi, savaşın başlangıcından bu yana günlük 14,4 milyon varil azalarak nisanda 17,6 milyon varil seviyesine geriledi. Bu, bölge üretiminde yüzde 45’lik bir düşüşe işaret ediyor.
IEA raporu, Hürmüz Boğazı’nın raporun hazırlandığı dönemde fiilen kapalı olduğunu ve ABD ile İran arasındaki müzakerelerin belirsizlik yarattığını vurguluyor. Mevcut senaryoda boğazın haziran başına kadar kapalı kalacağı öngörülüyor.
Mayın temizleme çalışmalarının ardından ihracatın normale dönmesinin iki ila üç ay sürebileceği, Orta Doğu’daki petrol üretimindeki ciddi toparlanmanın ise daha uzun zaman alabileceği değerlendiriliyor. Enerji altyapısındaki hasarın boyutları netleştikçe öngörülerin yeniden revize edilmesi bekleniyor.
Küresel petrol arzının mayısta günlük 530 bin varil daha azalarak 94,5 milyon varile gerileyeceği tahmin ediliyor. 2026’nın üçüncü çeyreğinden itibaren ise kademeli bir toparlanma sürecine girilmesi ve küresel petrol üretiminin 2026 genelinde bir önceki yıla göre günlük 3,9 milyon varil düşüşle 102,2 milyon varil seviyesine inmesi öngörülüyor.
Katar’daki üretim kayıpları, OPEC+ dışı üretimin ABD, Kanada, Brezilya, Guyana ve Arjantin’deki artışlarla telafi edilmesi beklenmesine rağmen, grubun toplam üretiminin bu yıl günlük 4,7 milyon varil azalarak 46,4 milyon varile düşmesi bekleniyor. Buna karşın OPEC+ dışı üretimin günlük 820 bin varil artışla 55,8 milyon varile ulaşacağı tahmin ediliyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki sınırlı tanker trafiği nedeniyle Körfez ülkelerinden kaynaklanan toplam petrol arz kaybı şimdiden 1 milyar varili aştı. Günlük 14 milyon varilin üzerinde üretimin durması benzeri görülmemiş bir arz şoku yarattı. Ancak piyasanın arz fazlası koşullarında krize girmesi, üretici ve tüketici tepkileriyle mevcut arz-talep açığının sınırlı kalmasını sağladı.
