Avrupa XFEL ile Yeni Bir Buz Türü Keşfedildi: Ice XXI Avrupa X-ışını Serbest Elektron Lazeri (European XFEL) kullanılarak keşfedilen yeni bir buz türü olan Ice XXI, suyun aşırı basınç altında metastabil bir duruma geçtiği belirtildi. Bu durumda, en ufak bir sarsıntının bile yapısal çöküşe neden olabileceği ifade edildi. Yüksek Basınç Altındaki Su Yapısının Değişimi Araştırmacılar,…
Avrupa X-ışını Serbest Elektron Lazeri (European XFEL) kullanılarak keşfedilen yeni bir buz türü olan Ice XXI, suyun aşırı basınç altında metastabil bir duruma geçtiği belirtildi. Bu durumda, en ufak bir sarsıntının bile yapısal çöküşe neden olabileceği ifade edildi.
Araştırmacılar, suyu iki elmas arasında dünya atmosfer basıncının 20 bin katına denk gelen bir basınçla sıkıştırarak inceledi. Bu işlem sırasında suyun yapısının yüksek yoğunluktan çok yüksek yoğunluklu hale dönüştüğü ortaya çıktı.
Dünyanın en büyük X-ışını lazeri olan XFEL, bu süreçte örneği her mikrosaniyede bir tarayarak yapısal değişimleri kaydetti. Deney, 1000’den fazla kez tekrarlanarak farklı kristalleşme yolları gözlemlendi. Araştırmacı Geun Woo Lee, XFEL’in benzersiz X-ışını darbeleri sayesinde suyun hızlı sıkıştırma ve gevşeme süreçlerinde birden fazla kristal oluşum yolu keşfettiklerini belirtti.
Nature Materials dergisinde yayımlanan çalışma, Ice XXI’in uzayda buzun farklı şekillerde oluşabileceğine dair yeni ipuçları sunduğunu gösteriyor. Almanya’daki DESY araştırma merkezinden Rachel Husband, bu keşfin buz uyduların iç yapısını ve orada yaşanan geçiş süreçlerini anlamada devrim yaratabileceğini dile getirdi.
Ice XXI, suyun bilinen 21. katı fazı oldu. Daha önce düşük sıcaklıklarda basınç uygulayarak çeşitli buz türleri üretilmişti; ancak oda sıcaklığında bu kadar kararlı bir fazın gözlenmesi ilk kez gerçekleşti. Bu keşif, suyun moleküler yapısının olağanüstü çeşitliliğini bir kez daha ortaya koyarken, gelecekte hem gezegen biliminde hem de malzeme fiziğinde yeni araştırma alanlarının kapısını aralayabilir.
