Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Orta Doğu’daki savaşın dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini belirtti. Enerji fiyatları ve küresel gelişmelerin enflasyon üzerindeki etkisine dikkat çeken Karahan, kararlılık vurgusu yaptı.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda, jeopolitik gelişmelerin ve özellikle Orta Doğu’daki savaşın dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini belirtti. Karahan, savaşın enerji ve ulaştırma hizmetleri başta olmak üzere fiyatlar üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Fatih Karahan, ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji fiyatlarını artırdığını ve küresel enerji arzı için risk oluşturduğunu ifade etti. Savaşın dezenflasyon sürecini etkilemesine rağmen para politikasındaki kararlılığın süreceğini vurgulayan Karahan, fiyat istikrarının temel amaç olduğunu söyledi. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın sürdüğünü, enerji dışı fiyatlarda da artışlar yaşandığını belirtti.
Merkez Bankası Başkanı Karahan, küresel enflasyondaki yükselişin enerji fiyatlarından kaynaklandığını ve gelişmiş ülkelerde faiz indirimlerinin ertelendiğini aktardı. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yıl boyunca faizleri sabit tutması beklenirken, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yılın ikinci yarısında faiz artırabileceği öngörülüyor. Savaşın seyrinin ve enerji nakliyatındaki aksamaların para politikalarını belirleyici olacağını ifade etti.
Karahan, sıkı para politikalarının talep kompozisyonunda dengeli bir seyir sağladığını, 2025’te tüketimin büyümeye katkısının azaldığını, yatırımların ise devam ettiğini bildirdi. Türkiye’nin ekonomik göstergelerine bakıldığında, jeopolitik zorluklara rağmen ihracatın arttığı, ithalatın ise azaldığı görüldü. Dış ticaret açığının nisan ayında gerilediğini belirten Karahan, altın ve enerji hariç ithalattaki düşüşün bu duruma katkı sağladığını kaydetti.
Cari açığın ilk çeyrekte arttığını ancak milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında kaldığını belirten Karahan, savaşın enerji ithalatını artırdığını ancak altın ithalatındaki düşüşün cari dengeyi olumlu etkilediğini söyledi. Korumacı önlemler ve jeopolitik risklerin faaliyeti sınırlayıcı etkilerinin dış ticaret açığını artırdığını öngören Karahan, 2026’da cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında kalacağını tahmin etti.
Nisan ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 32,4 olduğunu hatırlatan Karahan, mayıs 2024 zirvesine kıyasla düşüş yaşansa da enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu ifade etti. Enflasyonun ana eğilim göstergelerinde son 3 aylık ortalamalarda bir miktar yükseliş görüldüğünü belirten Karahan, temel mal ve hizmet gruplarında enflasyonun yavaşladığını ancak gıda ve enerjide yükseldiğini aktardı.
Akaryakıt fiyatları nedeniyle ulaştırma hizmetlerinde artışların sürdüğünü belirten Karahan, nisan ayında gıda fiyatlarının tekrar hızlandığını, temel mal enflasyonunda ise giyim grubunun öne çıktığını söyledi. Petrol fiyatlarındaki artışın petrokimya ürünlerini de etkilediğini ifade eden Karahan, Orta Doğu’daki gerilimin arz şokları yaratarak enflasyonist baskıları artırdığını vurguladı. Enerji fiyatlarındaki artışın elektrik ve doğal gaz tarifelerinde güncellemelere yol açtığını belirtti.
Karahan, akaryakıt ürünlerinde eşel mobil sisteminin petrol fiyatlarındaki artışların enflasyona yansımasını sınırladığını kaydetti. Hizmet enflasyonunda kira ve eğitim hizmetlerinin yüksek seyrinde rol oynadığını, ancak bu kalemlerde enflasyonun düşüş eğiliminde olduğunu belirtti. Kira ve eğitim dışındaki hizmetlerde enflasyonun tüketici enflasyonuna yaklaştığını ifade etti.
Enflasyon beklentilerinin henüz arzu edilen düzeyde gerilemediğini söyleyen Karahan, beklentilerin enflasyon tahminlerinin üzerinde seyrettiğini belirtti. Gıda fiyatlarındaki yüksek seyrin ve Orta Doğu’daki gelişmelerin beklentilerde bozulmaya yol açtığını ifade eden Karahan, jeopolitik gelişmelerin orta vadeli enflasyon görünümü üzerindeki etkilerinin para politikası duruşuyla şekilleneceğini vurguladı.
TL mevduatın payının yüzde 59 ile tarihsel ortalamaya yakın seviyede kaldığını belirten Karahan, makroihtiyati tedbirlerin sıkı para politikası duruşunu desteklediğini söyledi. Kredi büyümesindeki dalgalanmaların yönetildiğini ve parasal aktarım mekanizmasının güçlendirildiğini aktardı. Hane halkından döviz talebi oluşmadığını, altın talebinde ise kısa süreli bir artış yaşandığını belirtti.
Karahan, jeopolitik gelişmeler sonucu gerileyen brüt rezervlerin arttığını ve swap hariç net rezervlerin yükseldiğini kaydetti. Arz şoklarının dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini ancak bu durumun fiyat istikrarına ulaşma kararlılığını değiştirmeyeceğini yineledi. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikasının sürdürüleceğini vurgulayan Karahan, fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve refah artışı için ön koşul olduğunu belirtti.
