Kütahya’da cami duvarından çıkan 300’den fazla kağıt parçası, Ankara’da birleştiriliyor. Eserin 18-19. yüzyıla ait Osmanlı minyatür tekniğiyle yapılmış bir Mekke şehir planı olabileceği düşünülüyor.
Kütahya’nın Parmakören Mahallesi’nde yer alan bir camide restorasyon çalışmaları sırasında duvar boşluğundan çıkan ve 300’den fazla parçaya ayrılmış kağıt eser, Ankara’da uzman ekipler tarafından birleştiriliyor. İlk incelemeler, eserin 18. veya 19. yüzyıla ait, Osmanlı minyatür tekniğiyle yapılmış bir Mekke şehir planı olabileceğini gösterdi.
Restorasyon sırasında cami duvarında tespit edilen ve yapıya ait olmadığı anlaşılan bir taşın kaldırılmasıyla boşluk ortaya çıktı. Bu boşluktan çıkan kağıt parçaları, uzmanlarca dikkatle toplanarak Ankara’ya gönderildi. Kağıtların oldukça kırılgan ve deforme olmuş durumda olduğu belirlenirken, zarar görmemeleri için özel konservasyon sürecine alındı.
Parmakören Mahallesi Muhtarı Mehmet Dinler, 2024’te başlayan restorasyon sürecinde Vakıflar Bölge Müdürlüğü ekiplerinin, duvar içindeki taşın camiyle ilgisi olmadığını tespit ettiğini belirtti. Taşın çıkarılmasıyla oluşan boşluktan çok sayıda kağıt parçası çıktığını ifade eden Dinler, bu parçaların hassasiyetleri nedeniyle profesyonel hocalar eşliğinde Ankara’ya gönderildiğini aktardı.
Dinler, parçalar arasında nehir benzeri çizimler, bitki ve farklı figürler bulunduğunu, eserin ilk etapta ne olduğunun tam anlaşılamadığını da sözlerine ekledi.
Ankara’daki Kağıt Konservasyon Laboratuvarı’nda eserlerin ileri derecede yıpranmış olduğu tespit edildi. Uzmanlar, eserlerin kimyasal ve fiziksel stabilizasyonunu sağladıktan sonra parçaları birleştirme işlemine başladı. Bu sürecin mikroskobik incelemeler ve dijital eşleştirme yöntemleriyle yürütüldüğü belirtildi.
Yapılan ilk değerlendirmelerde, birleştirilen parçaların Mekke’nin yerleşim planını gösteren bir çalışma olduğu ihtimali öne çıktı. Eserin, Osmanlı döneminde kutsal topraklara yönelik hazırlanmış bir minyatür şehir planı olabileceği düşünülüyor. Uzmanlar, çalışmalar tamamlandığında eserin sanat tarihi, İslam coğrafyası ve şehir planlama tarihi açısından önemli bilgiler sunabileceğini belirtti. Parçaların birleştirilmesinin ardından eserin sergilenmek üzere Kütahya Müze Müdürlüğü’ne gönderilmesi planlanıyor.
Parmakören Mahallesi Camisi’nin kesin inşa tarihi ise henüz netleşmedi. Kayıtlarda yapının 1840’larda bir onarım geçirdiği bilgisi bulunurken, orijinal inşa tarihi belirlenemedi. Yapının Selçuklu dönemine uzanabileceği ihtimali üzerinde durulsa da kesin akademik bir sonuç bulunmuyor. Uzmanlar, mimari incelemelerin ve bulunan eserin caminin tarihine ışık tutacağını düşünüyor.
Ankara’daki konservasyon ve birleştirme çalışmalarının tamamlanmasının ardından eserin tarihi kimliği hakkında daha net bilgilere ulaşılması bekleniyor. Uzmanlar, bu keşfin Anadolu’daki dini mimari içinde nadir rastlanan önemli bir bulgu olabileceğini vurguluyor.
