Meydana gelen iki büyük depremin ardından tüm Türkiye’nin merak ettiği konulardan biri de sağlam binaların yapımı ve inşa süreci oldu. Bu kapsamda kullanılan sismik izolatörler, hiç olmadığı kadar merak uyandırmaya…
Meydana gelen iki büyük depremin ardından tüm Türkiye’nin merak ettiği konulardan biri de sağlam binaların yapımı ve inşa süreci oldu. Bu kapsamda kullanılan sismik izolatörler, hiç olmadığı kadar merak uyandırmaya başladı. Sismik izolatörler ile ilgili konuşan İnşaat Mühendisi Ömer Faruk Şentürk ise, bu izolatörlerin maliyetini açıkladı.
Bina sağlamlığını artıracak ve deprem esnasında güvenliği sağlayacak önlemlerden biri olan sismik izolatörler, yapıların büyük bir çoğunluğunda kullanılabiliyor. Peki, deprem izolatörü nedir, ne işe yarar? Deprem izolatörü sonradan yapılır mı, nasıl yapılır? Sismik izolatör nedir, nasıl çalışır, ne işe yarar? İşte konuya ilişkin detaylar…
Türkiye’de her ne kadar depremden sonra popüler hale gelse de aslında pek de yeni bir teknoloji değil sismik izolatörleri. Aksine 1900’lü yıllarda geliştirilen bu izolatörler Japonya ve Kore başta olmak üzere tüm dünyada 1970 yılından bu yana kullanılıyor. Türkiye’de çok da yaygın kullanılmayan bu izolatörler; yapıda uygun görülen kata, kolonların ve betonarme perdelerin altlarına yerleştirilerek, yapı ile zeminin doğrudan payını kesiyor. Yani depremin etkilerini yumuşatan bu izolatörlere, deprem izolatörleri de deniyor.
Pek çok faydası olan sismik izolatörler, en temelde yüksek düzeyde can güvenliği sağlıyor. Depremin etkilerini azaltan bu izolatörler, minimum düzeyde bakım gerekliliği ile araştırma ve geliştirmeye ait projelerin korunmasını sağlıyor. Yapıda bulunan mimari ve taşıyıcı elemanlarda minimum hasar ortaya çıkaran bu izolatörler, şiddetli deprem sonrasında hemen kullanıma devam edilebilmesiyle de görevini fazlasıyla yapıyor. Köprü ve viyadüklerde hasar görmeksizin kullanımına devam edilmesinin mümkün olduğu bu izolatörler, ulaşımın devamlılığı gibi binaların içerisindeki maddi kaybı da minimumda tutmaya yarıyor.
Japonya başta olmak üzere pek çok ülkede kullanılan sismik izolatör ya da deprem izolatörleri, Türkiye’de ne yazık ki, henüz pek kullanılmıyor. Maliyetli olmasına karşın bakım gerektirmediği için uzun vadede aslında daha az maliyetli yapı olan bu izolatörlerin sonradan eklenip eklenemeyeceği de merak konusu haline özellikle depremden sonra gelmiş bulunuyor. Pek çok uzman, sonradan deprem izolatörlerin binalara kolonların hidrolik krikolar yardımıyla askıya alınarak sismik izolatörlerin yerleştirilmesi şeklinde gerçekleştirilebileceğini düşünüyor.
Sismik izolatörlerin maliyeti de deprem sonrasında gündeme gelmişti. Konuya ilişkin konuşan İnşaat Mühendisi Ömer Faruk Şentürk, maliyetin; “Sıfırdan bir binayı yapacağınız zaman toplam inşaat maliyetine yüzde 10-15 civarı etkisi vardır. Ama hazır binaya sonra izolatör eklemek isterseniz, kişileri tahliye etmeniz tetkikleri yapmanız lazım maliyeti 2-3 katına çıkar. Kolon sistemine ayrı perde beton sistemine ayrı sismik izolatör eklenir” şeklinde ortaya çıkacağını bildirdi. Aynı zamanda bu sistemin her yapıda kullanılamayacağına dikkat çeken Şentürk, şöyle konuştu:
“Eğer bina bitişik nizamda yapılmışsa yanında başka apartmanlar varsa izolatör ekleyemezsiniz. Çünkü sistemin özelliği deprem sırasında sağa ve sola binanın hareket etmesidir. Kurşun çekirdekli kauçuk ve sarkaç tipi izolatör dediğimiz 2-3 tipi var. Bunlar binanın yerine, ağırlığına, hareket kabiliyetine göre uzmanlar tarafından karar verilip uygulanıyor. Belli zaman aralıklarında bakım gerektiren modelleri var ama bazıları hiç bakım istemiyor.”
