Sokakta yapılan rutin bir kimlik kontrolünde veya ev baskınında durdurulan yabancı uyruklu bir yakınınızın aniden Geri Gönderme Merkezi’ne (GGM) götürüldüğünü öğrenmek, aileler için büyük bir panik ve bilgi karmaşası yaratır. Telefonuna el konulan ve günlerce haber alınamayan yabancılar için çoğu zaman “kesin sınır dışı (deport) edilecek” korkusu başlar. Ancak Anayasa Mahkemesi ve Danıştay’ın güncel kararlarına…
Sokakta yapılan rutin bir kimlik kontrolünde veya ev baskınında durdurulan yabancı uyruklu bir yakınınızın aniden Geri Gönderme Merkezi’ne (GGM) götürüldüğünü öğrenmek, aileler için büyük bir panik ve bilgi karmaşası yaratır. Telefonuna el konulan ve günlerce haber alınamayan yabancılar için çoğu zaman “kesin sınır dışı (deport) edilecek” korkusu başlar.
Ancak Anayasa Mahkemesi ve Danıştay’ın güncel kararlarına göre; GGM’de tutulma hali otomatik veya mutlak bir süreç değildir. Doğru hukuki adımlar atıldığında, idari gözetim kararını kaldırarak yabancıyı özgürlüğüne kavuşturmak ve sınır dışı edilmesini durdurmak mümkündür.
Geri Gönderme Merkezi (GGM) Bir Cezaevi midir? 6+6 Ay Kuralı
Geri Gönderme Merkezleri (GGM), teknik anlamda bir cezaevi veya gözaltı merkezi değildir; yabancıların sınır dışı işlemleri tamamlanana kadar “idari gözetim” altında tutuldukları idari binalardır. Ancak bir yabancının burada tutulabilmesi için kaçma şüphesinin bulunması, sahte belge kullanması veya kamu düzenine tehdit oluşturması gibi somut gerekçeler şarttır.
Yabancılar GGM’de kural olarak en fazla 6 ay tutulabilir. Yabancının işlemlerde işbirliği yapmaması durumunda bu süre en fazla 6 ay daha uzatılabilir (6+6 Ay Kuralı). Fakat idare, yabancıyı GGM’de unutamaz; her ay düzenli olarak “Gözetime devam edilmesinde zaruret var mı?” şeklinde bir değerlendirme yapmak zorundadır. Aksi takdirde, fiili tutma işlemi doğrudan hukuka aykırı hale gelir.
Hapis Yerine ‘İmza Şartı’: Sulh Ceza Hakimliğine İtiraz Süreci
GGM’ye kapatılan bir yabancıyı kurtarmanın en etkili ve hızlı yolu, vakit kaybetmeden yetkili Sulh Ceza Hakimliği’ne “İdari Gözetime İtiraz” başvurusunda bulunmaktır. Hakim, 5 gün içinde kararını verir.
Eğer yabancının Türkiye’de sabit bir ikametgahı, ailesi veya kira kontratı varsa, kaçma şüphesi ortadan kalkar. Bu durumda mahkeme veya idare; kişiyi GGM’de tutmak yerine belirli günlerde karakola imza verme (bildirimde bulunma), belirli bir adreste ikamet etme veya teminat yatırma gibi “İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler” uygulayarak yabancıyı serbest bırakabilir. Ayrıca kanun çok nettir: Hamile kadınlar, bebekli anneler, ağır hastalar ve refakatsiz çocuklar (18 yaş altı) GGM koşullarında tutulamaz. Gerekli sağlık raporlarının dosyaya sunulmasıyla acil tahliye kararı alınması yasal bir zorunluluktur.
GGM’den Çıkmak Yetmez: 7 Günlük ‘Deport’ Davası Tuzağı!
Yabancıların ve ailelerinin düştüğü en büyük tuzak, Sulh Ceza Hakimliği kararıyla GGM’den tahliye olunduğunda sınır dışı tehlikesinin bittiğini sanmaktır. İdari gözetimden serbest kalmak, sınır dışı (deport) kararını iptal etmez.
İdarenin aldığı deport kararını durdurmak için, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren tam 7 gün içinde İdare Mahkemesi’nde iptal davası açılması şarttır. Bu süre hak düşürücü bir süredir; 7 gün geçerse kişi tahliye edilmiş olsa bile ilk polis çevirmesinde uçağa bindirilip sınır dışı edilebilir. İdare Mahkemesinde dava açıldığı an, yargılama sonuçlanana kadar yabancının sınır dışı işlemleri otomatik olarak durdurulur ve Türkiye’de kalış hakkı güvence altına alınır.
Zamanla Yarış ve Uzman Desteğinin Hayati Önemi
GGM süreçleri; kişinin ülkesine gönderildiğinde işkence veya ölüm tehlikesi yaşayıp yaşamayacağının, Anayasal yaşam hakkı ihlallerinin ve katı usul sürelerinin saniyelerle yarışarak incelendiği bir kriz yönetimidir. GGM’deki yabancıların telefon haklarının kısıtlı olması, avukat erişimini ve dışarıyla bilgi akışını zorlaştırır.
Bu nedenle, idari gözetime itiraz ve deport iptal davalarında hak kaybı yaşamamak adına, sürecin daha ilk anından itibaren alanında uzman bir İstanbul yabancılar ve göçmen avukatı ile çalışılması hayati önem taşır. Sadece soyut dilekçelerle değil; tapu, kira sözleşmesi, sağlık raporu ve AYM kararlarıyla desteklenmiş profesyonel bir hukuki müdahale ve bu süreçte Av. Turgut Ekrem tarafından sağlanacak teknik destek, yabancının hem özgürlüğüne kavuşmasını hem de Türkiye’deki yaşamını yasal güvence altında sürdürmesini sağlayan tek yoldur.
Kaynakça:
