İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan para veya teminat alacağını takip yoluna taşıyabildiği bir cebri icra yöntemidir. Ancak takip başlatılabilmesi, alacağın her durumda tartışmasız olduğu anlamına gelmez. Borçlunun…
İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan para veya teminat alacağını takip yoluna taşıyabildiği bir cebri icra yöntemidir. Ancak takip başlatılabilmesi, alacağın her durumda tartışmasız olduğu anlamına gelmez. Borçlunun süresinde itiraz etmesi takibi durdurabilir. Bu nedenle alacağın kaynağının, tutarının, vadesinin ve varsa faiz talebinin daha başlangıçta doğru kurulması önem taşır.
Alacak tahsili ve itiraz süreçlerinde hukuki destek araştıran kişilerin istanbul icra avukatları bağlantısından ulaşabileceği Av. Özgür Onbaşı sayfasında çek senet ve ilamlı takip, ihtiyati haciz ile icra itiraz ve şikayet başvuruları hizmet kapsamı içinde gösteriliyor. Sayfadaki sık sorulan sorular bölümünde de ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresinin tebliğden itibaren 7 gün olduğu belirtiliyor.
Genel haciz yoluyla ilamsız takip, özellikle para alacaklarının tahsilinde kullanılan yollardan biridir. Alacağın mutlaka senede veya mahkeme kararına dayanması gerekmez. Bununla birlikte sözleşme, fatura, teslim belgesi, banka hareketi, yazışma veya hesap dökümü gibi kayıtların bulunması, borcun sonradan itiraz konusu olması halinde alacağın dayanağını açıklamayı kolaylaştırır.
Takipten önce alacağın gerçekten muaccel olup olmadığı, borçlunun kimliği, talep edilen ana para, işlemiş faiz varsa bunun dayanağı ve başlangıç tarihi ile takip yolunun niteliği kontrol edilmelidir. Yanlış kişi hakkında veya yanlış tutarla başlatılan bir dosya, tahsil sürecini hızlandırmak yerine yeni uyuşmazlıklar doğurabilir.
İcra ve İflas Kanunu’na göre takip talebinde tarafların kimlik ve adres bilgileri, alacağın Türk parasıyla tutarı, faiz isteniyorsa faize ilişkin bilgiler, alacağın dayandığı senet veya senet yoksa borcun sebebi ve seçilen takip yolu yer alır. Alacak bir belgeye dayanıyorsa belgenin takip dosyasına sunulması da gerekir.
Bu aşamada en sık yapılan hatalardan biri yalnızca toplam borç rakamına odaklanıp alacağın nasıl oluştuğunu açık bırakmaktır. Oysa takip talebinin sonraki işlemlerle uyumlu olması gerekir. Özellikle kısmi ödeme, mahsup, vade değişikliği veya farklı faiz türleri varsa hesaplamanın dayanağı dosyada anlaşılabilir olmalıdır.
Takip talebi kanuni şartları taşıyorsa borçluya ödeme emri gönderilir. Genel haciz yolunda ödeme emri, borcun ve takip giderlerinin 7 gün içinde ödenmesi gerektiğini ve itiraz hakkının aynı süre içinde kullanılabileceğini bildirir. Sürenin hesabında tebliğin usulüne uygun olup olmadığı ayrıca önem taşır.
Borçlu süresinde itiraz ederse takip durur. İtiraz borcun tamamına yöneltilebileceği gibi belirli bir kısmına da yöneltilebilir. Böyle bir durumda alacaklı, itirazın niteliğine ve elindeki belgelere göre takibin devamını sağlayabilecek uygun hukuki yolu değerlendirmek zorundadır. Süresinde itiraz edilmemesi halinde ise takip cebri icra bakımından kesinleşir ve haciz talebi aşamasına geçilebilir.
| Aşama | Temel işlem | Alacaklı açısından dikkat noktası |
|---|---|---|
| Takip talebi | Alacağın tutarı ve sebebiyle birlikte takip başlatılır. | Taraf bilgileri, vade, faiz ve borç sebebi birbiriyle uyumlu olmalıdır. |
| Ödeme emri | Borçluya ödeme ve itiraz haklarını bildiren tebligat yapılır. | Süreler tebliğle bağlantılı olduğu için tebligat süreci izlenmelidir. |
| Kesinleşme | Süresinde itiraz yoksa takip haciz işlemlerine elverişli hale gelir. | İtiraz varsa doğrudan hacze geçilemez. |
| Haciz | Borçlunun haczi mümkün mal ve hakları üzerinde işlem talep edilir. | Haciz isteme süresi ve malvarlığı araştırması birlikte değerlendirilmelidir. |
| Satış | Haczedilen malın paraya çevrilmesi istenir. | Satış isteme süresi ile gerekli giderlerin yatırılması gözden kaçırılmamalıdır. |
Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz talebinde bulunabilir. Kanundaki genel kurala göre haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. İtiraz veya dava nedeniyle geçen bazı dönemler bu hesabın dışında kalabilir. Bu nedenle yalnızca dosyanın açılış tarihine bakarak süre hesabı yapmak güvenli değildir.
Haciz talebinin amacı borçlunun ödeme gücünü aşan bir baskı kurmak değil, kanunen haczi mümkün mal ve hakların alacağı karşılayacak ölçüde takibe konu edilmesidir. Banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacaklar, taşınır ve taşınmaz mallar somut dosyanın özelliklerine göre gündeme gelebilir. Haczedilemeyen mallar ve kısmen haczedilebilen gelirler bakımından ayrıca koruyucu hükümler bulunur.
Haciz konulması tek başına alacağın tahsil edildiği anlamına gelmez. Haczedilen malın paraya çevrilmesi gerekiyorsa satış ayrıca talep edilmelidir. Güncel düzenlemeye göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış için öngörülen giderlerin tamamının peşin yatırılması gerekir. Giderlerin tutarı yıllık tarifelere göre değişebildiği için sabit bir rakam üzerinden hareket edilmemelidir.
Satış isteme süresinin geçirilmesi haczin akıbetini etkileyebilir. Bu yüzden haciz tarihi, satış talebi ve masraf işlemleri birbirinden bağımsız işler gibi takip edilmemelidir. Tahsil stratejisinde hangi malın gerçekten satılabilir olduğu ve satış sonunda alacağı karşılayabilecek ekonomik değer taşıyıp taşımadığı da önemlidir.
İlamsız takip belgesiz de başlatılabilse bile düzenli bir belge seti, hem talebin doğru kurulması hem de olası itirazın değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Dosyanın niteliğine göre şu kayıtlar hazırlanabilir:
Belge toplarken amaç mümkün olduğunca çok evrak biriktirmek değil, alacağın kaynağını ve kalan tutarı kronolojik olarak açıklayabilmektir. Özellikle aynı taraflar arasında birden fazla ticari ilişki varsa hangi ödemenin hangi borca ilişkin olduğu açıkça ayrılmalıdır.
İlamsız icra takibinde asıl kritik nokta yalnızca dosyayı açmak değildir. Takip talebinden satış aşamasına kadar her işlem bir sonraki adımın hukuki zeminini etkiler. Alacağın doğru hesaplanması, tebligat ve itiraz süresinin izlenmesi, haciz ile satış taleplerinin zamanında yapılması tahsil sürecinin temel omurgasını oluşturur. Somut olayda borcun kaynağı, tarafların sıfatı ve eldeki belgeler farklı olabileceği için izlenecek yol da dosyaya göre belirlenmelidir.
